W obrazach szuka ciszy i kobiecej siły. Dąbrowska artystka o sztuce

Na płótnach Henryki Janiny Orzeł nie ma pośpiechu. Są za to drobne sceny, światło zatrzymane na moment i cisza, która nie przytłacza, tylko porządkuje obraz. W rozmowie z artystką z Grupy Plastycznej „Dąbrowa” wyraźnie wraca myśl, że sztuka wyrasta z codzienności, a nie z dystansu do niej. To opowieść o uważności, kobiecej intuicji i malowaniu, które zaczyna się dużo wcześniej niż przy sztaludze.

• Z małych scen rodzi się malarstwo, które nie goni za efektem
• Kobiecość w sztuce to dla niej przede wszystkim autentyczność
• W pracowni Grupy Plastycznej „Dąbrowa” liczy się też wspólnota

Z małych scen rodzi się malarstwo, które nie goni za efektem

Henryka Janina Orzeł mówi o malowaniu tak, jakby opowiadała o uważnym spacerze. Najpierw jest obserwacja. Potem zapis w pamięci. Dopiero na końcu przychodzi obraz. W jej opisie wracają proste rzeczy: światło na ścianie, ktoś zamyślony na ulicy, zwykły ruch miasta, który dla wielu znika bez śladu.

„Nie szukam wielkich tematów, tylko tych małych momentów, które łatwo przeoczyć.”

To właśnie z takich drobiazgów buduje się jej spokój. Nie ma tu nerwowego tempa ani chęci domknięcia wszystkiego od razu. Są za to czas i cierpliwość. Artystka podkreśla, że obraz nie zawsze powstaje od szkicu. Czasem zaczyna się od koloru, czasem od wspomnienia ze spaceru nad Pogorią, czasem od rozmowy, która długo zostaje w głowie.

W jej podejściu ważne jest też coś bardziej praktycznego, choć rzadko wypowiadane wprost przez twórców: pozwolenie sobie na niedoskonałość i na etap przejściowy. Dzięki temu obrazy nie wyglądają jak praca wykonana pod presją. Bardziej jak zapis przeżycia, które zdążyło dojrzeć.

Kobiecość w sztuce to dla niej przede wszystkim autentyczność

W rozmowie wyraźnie wybrzmiewa wątek kobiet w sztuce. Orzeł nie mówi o nim w sposób pomnikowy. Raczej rzeczowo, z doświadczeniem kogoś, kto widzi, jak długo kobiecy głos bywał spychany na drugi plan. Jej zdaniem to się zmienia, ale powoli, więc warto o tym przypominać.

„Kobiecość w sztuce nie polega na tym, że coś musi wyglądać w określony sposób. To jest wrażliwość, która pozwala zobaczyć więcej i głębiej.”

Dla artystki kobiecość nie jest więc stylem ani zestawem tematów. To sposób patrzenia. Jeden obraz może mówić szeptem, inny mocnym gestem. Oba mogą być równie prawdziwe. W tym ujęciu ważna staje się odwaga, by nie udawać kogoś innego, tylko pracować własnym rytmem.

Wśród inspiracji Orzeł wymienia trzy bardzo różne twórczynie. Frida Kahlo za szczerość i odwagę, Olga Boznańska za subtelność i ciszę, a Tamara Łempicka za energię i siłę. Łączy je jedno – każda z nich szła własną drogą. To właśnie ten indywidualny szlak, a nie gotowy wzór, jest dla dąbrowskiej malarki najciekawszy.

W pracowni Grupy Plastycznej „Dąbrowa” liczy się też wspólnota

Sztuka w tym ujęciu nie kończy się na obrazie. Ma też wymiar spotkania. Orzeł mówi wprost, że rozmowa przy pracy, reakcja na płótno czy zwykła obecność drugiej osoby potrafią otworzyć coś ważnego. Czasem to jedna uwaga, czasem kilka zdań wymienionych przy obrazie. Bez wielkiej oprawy, bez napięcia, ale z realnym znaczeniem.

To właśnie na takim myśleniu opiera się Grupa Plastyczna „Dąbrowa”, która w tym roku świętuje 10-lecie istnienia. Zespół zaprasza zarówno osoby, które już malowały, jak i tych, którzy chcą dopiero spróbować. Potrzebne są przede wszystkim: – determinacja artystyczna,
– umiejętność pracy w grupie,
– chęć działania na rzecz stowarzyszenia.

Pracownia działa w Centrum Aktywności Obywatelskiej, przy budynku przy ulicy Sienkiewicza 6a. Kontakt można uzyskać pod numerami telefonu 508 017 306 lub 575 444 037.

W tej opowieści mocno wybrzmiewa jeszcze jedna rzecz: sztuka nie jest zarezerwowana dla nielicznych. Orzeł zachęca, by spróbować bez porównywania się i bez lęku przed oceną. To proste zdanie, ale bardzo pojemne. Bo czasem właśnie od takiego pierwszego kroku zaczyna się coś, co później zostaje na dłużej niż jeden obraz.

na podstawie: Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej.