Dwa koła gospodyń z Dąbrowy Górniczej mają już 90 lat. Ich historia trwa

Stare fotografie, ręcznie wykonane wieńce i opowieści o pracy kilku pokoleń kobiet przypominają, jak zmieniały się Antoniów i Łęka. Dwa działające dziś stowarzyszenia obchodzą 90-lecie działalności, choć ich dorobek wykracza daleko poza kuchnię i tradycyjne święta. Wystawy przygotowane przez Muzeum Miejskie „Sztygarka” pokazują, jak gospodynie przez dekady angażowały się w sprawy swoich miejscowości.

W 2026 roku jubileusz świętują Stowarzyszenie Koło Gospodyń Antoniów oraz Stowarzyszenie Koło Gospodyń Łęka. Oba koła powstały w 1936 roku, a dziś działają już pod nowymi nazwami, odpowiadającymi miejskim realiom Dąbrowy Górniczej. W Antoniowie zrzeszają 26 kobiet, którym przewodzi Czesława Machura. W Łęce działa 21 członkiń pod kierownictwem Wioletty Sucheckiej.

• Od spotkań w prywatnych domach do własnej świetlicy
• Wieńce, pieśni i wyszkubek zachowane w pamięci
• Miejskie realia zmieniły nazwę, ale nie przerwały działalności

Od spotkań w prywatnych domach do własnej świetlicy

Początki działalności nie były łatwe. Gospodynie z Antoniowa i Łęki spotykały się w prywatnych domach, ponieważ nie miały własnego miejsca do pracy i zebrań. W Antoniowie przełom nastąpił w 1957 roku. Dzięki staraniom Jana i Henryka Szkoców oraz mieszkańców oddano wtedy do użytku świetlicę przy ul. Spacerowej 4.

Koła organizowały kursy gotowania, szycia, przygotowywania przetworów, uprawy roślin i hodowli zwierząt. W programie znajdowało się także przysposobienie rolnicze. Była to nauka przydatna w codziennym życiu, ale również sposób na budowanie relacji między mieszkankami.

Gospodynie z Antoniowa zajmowały się między innymi hodowlą królików ras szynszyl i angora, jedwabników oraz drobiu. W 1945 roku rozpoczęły starania o doprowadzenie energii elektrycznej do miejscowości. Angażowały się też w powstanie straży pożarnej, odbudowę mostu na Trzebyczce oraz budowę nowej świetlicy środowiskowej.

W Łęce koło od początku mogło liczyć na wsparcie Fabryki Pilników z Będzina. Zakład udostępniał między innymi samochód, którym gospodynie dojeżdżały na uroczystości. Ten szczegół dobrze pokazuje, że działalność kół opierała się nie tylko na pracy ich członkiń, lecz także na współpracy z otoczeniem.

Wieńce, pieśni i wyszkubek zachowane w pamięci

Przez kolejne dekady gospodynie uczestniczyły w życiu kulturalnym swoich miejscowości i całej Dąbrowy Górniczej. Podczas miejskich dożynek prezentowały korowody, wieńce z kłosów zbóż, jarzębiny, orzechów i polnych kwiatów. Przygotowywały też chleb dożynkowy, którym dzieliły się z mieszkańcami.

Ważnym elementem działalności pozostaje przypominanie dawnego obrzędu darcia pierza, nazywanego wyszkubkiem. Zimowe spotkania przy tej pracy były okazją do śpiewania, opowiadania historii i sąsiedzkich rozmów. Dziś obrzęd jest odtwarzany jako część pamięci o dawnym rytmie życia.

Koła pojawiają się również na Międzykulturowych Przeglądach Folklorystycznych organizowanych przez Pałac Kultury Zagłębia i Urząd Miasta Dąbrowa Górnicza. Prezentują tam występy sceniczne oraz regionalne potrawy. Biorą udział w biesiadach śpiewaczych, festynach, jubileuszach sąsiednich kół, dożynkach i obchodach Dnia Strażaka.

Ich aktywność obejmuje także uroczystości państwowe i religijne. Gospodynie przygotowują dekoracje, pomagają przy organizacji wydarzeń i uczestniczą w obchodach Narodowego Święta Niepodległości, Bożego Ciała, Wielkanocy oraz Bożego Narodzenia. Ważną częścią tych spotkań są muzyka, śpiew i tradycyjne stroje ludowe szyte na zamówienie.

Miejskie realia zmieniły nazwę, ale nie przerwały działalności

Antoniów i Łęka nie funkcjonują już w takim otoczeniu jak przed laty. Tereny, które miały charakter wiejski i rolniczy, stały się częścią miasta. Wraz z tą zmianą koła przyjęły formę stowarzyszeń. Nowa nazwa porządkuje ich współczesną działalność, nie oznacza jednak zerwania z historią.

Zmieniła się również forma świętowania końca sezonu plonów. Tradycyjne dożynki zastąpiło Zagłębiowskie Pożegnanie Lata, nawiązujące do dawnych zwyczajów, ale skierowane do mieszkańców całego regionu. Wystawy przygotowane przez Muzeum Miejskie „Sztygarka” można było oglądać 6 września podczas wydarzenia na stadionie w Ząbkowicach. Następnie ekspozycje uświetnią jubileuszowe uroczystości obu stowarzyszeń.

Dla mieszkańców oznacza to także możliwość zobaczenia historii zapisanej nie tylko w opisach, lecz również na dawnych fotografiach. Najstarsze zachowane zdjęcie koła z Łęki pochodzi z 1936 roku. Materiały z Antoniowa i Łęki pokazują, że działalność gospodyń obejmowała zarówno rodzinne i sąsiedzkie spotkania, jak też sprawy ważne dla całych miejscowości.

Dziewięć dekad po założeniu oba stowarzyszenia nadal łączą pielęgnowanie tradycji z udziałem w miejskich wydarzeniach. Dzięki temu dawne zwyczaje nie pozostają wyłącznie pamiątką na fotografii, lecz pojawiają się podczas współczesnych festynów, przeglądów i uroczystości.

na podstawie: Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej.