UM Dąbrowa Górnicza: Dąbrowa Górnicza czy Hutnicza?

W czerwcu 1996 roku zakończyła się epoka węgla w historii Dąbrowy Górniczej. Ostatnia w naszym mieście kopalnia Paryż” zakończyła wydobycie. Działające już wtedy Towarzystwo Przyjaciół Dąbrowy Górniczej zorganizowało nawet wydarzenie pod nazwą Pożegnanie z węglem”. Wielu zakrzyknęło wtedy: Umarł król! ”, lecz inni dopowiedzieli Niech żyje król! ”, myśląc o pracujących w mieście hutach. Wśród nich były huta Bankowa” oraz huta Katowice” zarządzana obecnie przez koncern ArcelorMittal Poland.

Popiersie hrabiego, spiek z wielkiego pieca i okolicznościowy medal

W zbiorach dąbrowskiego Muzeum znajduje się wiele eksponatów związanych z historią hutnictwa. Trzy z nich chciałbym pokazać w niniejszym artykule , gdyż stanowią one świadectwo ważnych wydarzeń w historii Dąbrowy Górniczej.

Pierwszy z nich to popiersie przedstawiające Henryka hrabiego Łubieńskiego okazały artefakt o wadze kilkunastu kilogramów, który powstał w 1839 roku. Wtedy to uruchomiono hutę Bankową” pierwszą hutę żelaza w Dąbrowie.

Kolejne eksponaty pochodzą z czasów budowy i uruchomienia huty Katowice”, co nastąpiło 3 grudnia 1976 roku. O 4.20 nad ranem nastąpił pierwszy spust surówki w nowym gigancie hutniczym, a spiek z tego wytopu znalazł się w zbiorach Muzeum.

Fakt uruchomienia produkcji w hucie Katowice” potwierdził także okolicznościowy medal.

Trzy, zdawałoby się niepozorne, świadectwa dawnych wydarzeń, ale jakże ważne dla rozwoju Dąbrowy Górniczej i jej dzisiejszego oblicza.

Nasze miasto to jedynaDąbrowa Górnicza w Polsce

Nie bez powodu przydomek górnicza w nazwie miasta potwierdzono oficjalnie w 1919 roku. Historia wydobycia czarnego złota we wsi Dąbrowa rozpoczęła się w końcu XVIII wieku, jednak od początku obok górników pojawili się tutaj także hutnicy. Chociaż całość ówczesnego przemysłu nazywano górniczym, to w jego skład wchodziło wiele innych zakładów oprócz kopalń, a w tym znaczącą częścią było hutnictwo.

Powstała w 1889 roku dąbrowska Sztygarka”, nazywana szkołą górniczą, kształciła przecież od początku także majstrów hutniczych. Wraz z uruchomieniem huty Bankowej” rozpoczęto wytyczanie i zabudowę osiedla dla jej pracowników, które obecnie tworzy centrum miasta pomiędzy ulicami Kościuszki, Sobieskiego, Legionów Polskich i Chopina. Huta była znaczącym pracodawcą, a największe zatrudnienie osiągnęła w 1955 roku, kiedy to pracowało w niej 6800 osób. Cała populacja miasta oscylowała wtedy w granicach 50 000 ludzi, więc hutnicy i ich rodziny stanowili duży odsetek dąbrowiaków.

Budowlane inwestycje huty Bankowej” rozpoczęły się w latach 1836-1838 , kiedy to oddano do użytku 60 dwu- i czterorodzinnych domów wzniesionych w stylu angielskich dworków tzw. cottage. W 1899 roku wybudowano dalsze 42 budynki mieszkalne, w 1929 roku 61 budynków, a po 1945 roku kolejne 30.

HutaKatowice zmienia oblicze miasta

Kolejny skok demograficzny i urbanistyczny zanotowała Dąbrowa Górnicza wraz z rozpoczęciem budowy huty Katowice” w 1972 roku. Plany ówczesnych decydentów obejmowały utworzenie Zagłębiowskiej Metropolii, jednak ostatecznie nie zostały one zrealizowane. Niemniej jednak lata 70. XX wieku odcisnęły swoje piętno na całej okolicy, a ówczesne inwestycje możemy oglądać do dnia dzisiejszego.

By zorientować się w ich skali i tempie realizacji, prześledźmy kilka dat z kalendarium budowy huty Katowice”. Zapisano w nim m.in., że 7 października 1972 roku oddano do użytku wiadukt drogowy nad torami kolejowymi (Ząbkowice Strzemieszyce) , łącząc tym samym teren budowy huty z miastem i zapoczątkowując realizację układu komunikacyjnego. Ponadto, w grudniu tegoż roku rozpoczęto w pobliskiej Łagiszy budowę fabryki domów , w której pierwsze elementy budowlane wykonano już 3 kwietnia 1974 roku.

W styczniu 1973 roku zorganizowano Kombinat Budownictwa Ogólnego Zagłębie” , który wyznaczono generalnym wykonawcą inwestycji towarzyszących budowie huty: mieszkań i budynków użyteczności publicznej. We wrześniu 1973 roku w Ząbkowicach oddano do użytku pierwszy dom mieszkalny dla pracowników huty, a we wrześniu 1975 roku w Gołonogu została oddana do użytku nowa szkoła podstawowa dla dzieci pracowników huty Katowice”.

18 czerwca 1976 roku huta Katowice, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów, otrzymała nazwę: Kombinat Metalurgiczny HutaKatowice z siedzibą w Dąbrowie Górniczej, w skład którego weszła dawna huta Bankowa” oraz Zakłady Koksownicze im. Powstańców Śląskich w Zdzieszowicach.

4 lutego 1977 roku otwarto linię tramwajową prowadzącą z zagłębiowskich miast pod bramę główną zakładu , a 21 lipca 1979 roku przekazano do użytku ostatni 5-kilometrowy odcinek dwukierunkowej trasy łączącej hutę z Sosnowcem przez śródmieście Dąbrowy Górniczej i Będzina.

Przedstawione daty i wydarzenia to zaledwie wyjątki z szeregu inwestycji prowadzonych w Dąbrowie Górniczej i innych miastach zagłębiowskich podczas budowy i uruchomienia huty Katowice”. Niektóre z tych inwestycji nie zostały do dziś ukończone, jednak sama Dąbrowa Górnicza stała się ponadstutysięcznym miastem, a jej powierzchnia ostatecznie przekroczyła 188 km kw. Dla ArcelorMittal Poland dąbrowska huta to jeden z najważniejszych zakładów, który jeszcze przez kolejne dekady będzie decydował o obliczu całej okolicy.

Tekst ukazał się w październikowym numerze Przeglądu Dąbrowskiego”

Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej, dabrowa-gornicza.pl/aktualnosci/dabrowa-gornicza-czy-hutnicza/