Cezary Uthke - architekt, konspirator i społecznik przypomniany w Dąbrowie

Jego życie splatało budowę miasta, działalność niepodległościową i opiekę nad najsłabszymi. W Dąbrowie Górniczej pamięć o nim ma wymiar osobisty i miejski — od ulicy na Staszicu po budynki użyteczności publicznej, które zaprojektował. Wnuk opowiada o zapisach dziadka i o nowej książce, która stara się oddać złożony obraz tej postaci.

• Ślady Uthkego w Dąbrowie Górniczej
• Premiera książki i dokumentacja życia Uthkego

Ślady Uthkego w Dąbrowie Górniczej

Cezary Uthke (ur. 1889, zm. 1944) łączył rolę inżyniera‑architekta z aktywnością polityczną i wojskową. Wykonywał projekty, które do dziś kształtują miejską tkankę: autorstwo przypisuje się budynkom szkolnym przy ulicach Wojska Polskiego, Konopnickiej, Mireckiego i Gospodarczej. Zaprojektował też szpital dla dzieci chorych na gruźlicę w pobliskim Siewierzu — placówka funkcjonuje dziś jako Szpital Chorób Płuc.

Na osiedlu Staszic znajduje się ulica nosząca jego nazwisko; to więź rodzinna i miejska — dom rodzinny Uthków stoi tam od lat. Wnuk, Piotr Uthke, podkreślał wagę osobistych pamiątek i pamiętników, które odsłaniają prywatny wymiar jego dziadka i motywacje stojące za działalnością zawodową i społeczną:

“Dla Cezarego Uthke ważni byli ludzie i Polska. Całe serce wkładał w odrodzenie ukochanej ojczyzny, a potem w pomoc najuboższym, zamkniętym w zaklętym kręgu biedy.”
— Piotr Uthke

W biogramach i rodzinnych zapiskach Uthke jawi się jako żołnierz (uczestnik Bitwy Warszawskiej), działacz PPS, dowódca Gwardii Ludowej oraz szef Wydziału Wojskowego Okręgu Śląskiego Armii Krajowej. W konspiracji posługiwał się pseudonimem „Tadeusz” — imię, które dla rodziny miało szczególne znaczenie, jak wyjaśnia wnuk:

“Tadeusz to imię mojego taty. Zatem przy działalności konspiracyjnej tato i syn w jakiś sposób byli cały czas razem, blisko siebie.”
— Piotr Uthke

Aresztowany w grudniu 1943, został rozstrzelany w Auschwitz‑Birkenau; jego śmierć wnuk określa jako ogromną stratę dla rodziny i kraju.

Premiera książki i dokumentacja życia Uthkego

W siedzibie Muzeum Miejskiego “Sztygarka” odbyła się promocja książki autorstwa Jacka Jakubka, Mateusza Siembaba i Mariusza Stefaniaka pt. “CEZARY ZEFIRYN UTHKE (1889-1944) Żołnierz. Społecznik. Architekt”. Premiera miała miejsce 23 października; materiał powstał we współpracy muzeum z rodziną i gromadzi dokumenty, pamiętniki oraz wspomnienia, które uzupełniają obraz Uthkego jako człowieka czynu i myśli.

Książka jest dostępna w muzealnym sklepiku — wnuk zachęca do lektury jako sposobu poznania zarówno życia publicznego, jak i prywatnych zapisków Cezarego Uthke oraz do samodzielnych poszukiwań rodzinnych pamiątek, które często odsłaniają nieznane historie.

na podstawie: Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej.