Pająki ze słomy znów w centrum uwagi - jak powstają ludowe ozdoby w Pałacu Kultury

W przestrzeniach Pałacu Kultury Zagłębia zaczęło się przypominanie dawnej sztuki, która kiedyś wisiała nad stołami i w kątach wiejskich izb. Galeria Sztuki PKZ zaprasza na cykl działań wokół wystawy o pająkach ludowych - od mistrzowskich pokazów po warsztaty dla różnych grup wiekowych.

• Warsztaty Mistrzowskie z tworzenia pająków ludowych pokazują krok po kroku, jak odtwarzać skomplikowane konstrukcje
• Pająki ludowe przypominają sieć i opowiadają o dawnym gospodarczym rytmie życia

Warsztaty Mistrzowskie z tworzenia pająków ludowych pokazują krok po kroku, jak odtwarzać skomplikowane konstrukcje

W piątkowe spotkanie otwierające cykl - które odbyło się 23 stycznia - instruktorzy i pracownicy PKZ mieli okazję uczyć się od depozytariuszy tradycji z Lubelszczyzny, Małgorzaty i Tomasza Krajewskich. Pierwsze zajęcia skupiały się na pająkach krystalicznych - formie o złożonej, niemal matematycznej konstrukcji. Kolejne mistrzowskie spotkanie poprowadzi Hanna Stano - artystka łącząca tradycję z nową estetyką i zastosowaniami terapeutycznymi - w dniu 29 stycznia. 🕸️🌾✂️

Galeria Sztuki PKZ planuje, by zdobyta wiedza nie pozostała jedynie wśród pracowników - instruktorzy przeprowadzą potem warsztaty dla dzieci, młodzieży, grup szkolnych oraz spotkania międzypokoleniowe realizowane wspólnie z Kołami Gospodyń. Prace powstałe podczas tych zajęć będą można obejrzeć na wystawie w kwietniu w ramach Festiwalu “Zagłębie i Sąsiedzi”.

“Ok. 15 lat temu postanowiliśmy podjąć działania i po kontaktach z etnografami i osobami starszymi, które pamiętały jeszcze dawny wystrój pomieszczeń, zaczęliśmy odtwarzać stare wzory charakterystyczne dla regionu Lubelskiego. Materiał na pająki pozyskujemy z żyta, które specjalnie siejemy (stare odmiany), własnoręcznie kosimy, oczyszczamy i przygotowujemy do wykonywania ozdób.”
— Małgorzata i Tomasz Krajewscy

Pająki ludowe przypominają sieć i opowiadają o dawnym gospodarczym rytmie życia

Pająki wykonywano głównie ze słomy żytniej, papieru i bibuły - były dekoracją nadającą izbie odświętny charakter, a świeża słoma miała symbolizować pomyślność i dostatek w Nowym Roku. Ich skomplikowane, geometryczne układy przywodzą na myśl pajęczą sieć i przez to zyskały swoją nazwę. Po II wojnie światowej tradycja zaczęła zanikać - częściowo zastąpiona przez choinkę - ale dzięki pasji rzemieślników i przekazowi z pokolenia na pokolenie kilka unikalnych eksponatów przetrwało w zbiorach muzealnych.

Warto też podkreślić, że dzięki pracy mistrzów i podjętym inicjatywom, w 2024 roku umiejętność tworzenia pająków ludowych została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego - to klarowny sygnał, że tradycja zyskuje nowe życie.

Galeria Sztuki PKZ opublikowała fotorelację ze spotkania z Małgorzatą i Tomaszem Krajewskimi, gdzie widać detale warsztatów i gotowe pająki. 🙂

Praktycznie - zapisy odbywają się przez system Zapisy na zajęcia. Zapisy odbywają się przez system Zapisy na zajęcia.

na podstawie: PKZ Dąbrowa Górnicza.