Dąbrowa Górnicza szykuje obchody 110-lecia nadania praw miejskich

W centrum miasta wraca pamięć o przemysłowych korzeniach i chwilach przełomowych — od tramwajów międzywojennych po wielkie osiedla PRL. Dąbrowa Górnicza przygotowuje się do jubileuszu, który ma przypomnieć zarówno sukcesy rozwoju, jak i trudne doświadczenia XX wieku. Muzea, parki i odnowione przestrzenie mają zająć główne miejsce w programie wydarzeń.

• Rozporządzenie, które ukształtowało Dąbrowę Górniczą
• Jak przemysł i plany przestrzenne zmieniały miasto
• Muzea, parki i plany obchodów - gdzie szukać historii miasta

Rozporządzenie, które ukształtowało Dąbrowę Górniczą

Formalny początek miasta sięga przełomu I wojny światowej. Na mocy decyzji władz austro-węgierskich miasto otrzymało status ośrodka miejskiego — to wydarzenie historyczne miało miejsce 18 sierpnia 1916 r. Wówczas teren, który liczył około 30 tysięcy mieszkańców, objął także dzisiejsze części administracyjne Będzina: Ksawerę, Warpie i Koszelew. Wkrótce potem dąbrowskie życie publiczne i kulturalne zaczęło się szybko kształtować — powstały szkoły średnie i zawodowe, na czele ze Szkołą Górniczą przemianowaną w Państwową Szkołę Górniczą i Hutniczą, a także seminarium nauczycielskie im. Romualda Traugutta. W 1917 r. mieszkańcy uczestniczyli w odsłonięciu pomnika Tadeusza Kościuszki, co pokazywało rosnącą lokalną tożsamość.

Jak przemysł i plany przestrzenne zmieniały miasto

Przemysł przez dziesięciolecia nadawał rytm rozwoju Dąbrowy Górniczej — od kopalni Paryż i Huty Bankowej, przez Fabrykę Wyrobów Drucianych Braci Klein, aż po powojenne upaństwowienia i przemiany w Zakłady Wyrobów Metalowych czy zakłady DAMEL. W ślad za inwestycjami rosła infrastruktura: w okresie międzywojennym powstała pierwsza linia tramwajowa, osiedla Staszic i Legionowo, a w 1928 r. oddano do użytku Dom Ludowy przy ul. 3 Maja. Po wojnie zapełniły się wodą wyrobiska tworząc Pojezierze Dąbrowskie - obszar Pogorii I zaczął powstawać już od 1943 r. W dekadach PRL nadeszła era wielkich inwestycji - symboliczny pierwszy wytop surówki w Hucie Katowice miał miejsce w grudniu 1976 r., a system budowy osiedli mieszkaniowych w latach 70. i 80. zmienił demografię miasta. W 1975 r. w granice Dąbrowy Górniczej włączono miasto Strzemieszyce, co niemal podwoiło liczbę mieszkańców i doprowadziło do masowej zabudowy osiedlowej.

Muzea, parki i plany obchodów - gdzie szukać historii miasta

W opowieści o mieście ważne miejsce zajmują instytucje pamięci. Wystawa „Zagłębie Dąbrowskie w okowach totalitaryzmów”, przygotowana na terenie muzealnego Parku Militarnego, dokumentuje losy dąbrowiaków w czasie okupacji. Z kolei rewitalizacja terenu dawnej fabryki Defum i projekt Fabryka Pełna Życia mają nadać centrum nowe funkcje kulturalne i społeczne. Współczesna przestrzeń miasta wzbogaciły inwestycje takie jak Pałac Kultury Zagłębia, Centrum Handlowe Pogoria, aquapark Nemo czy odnowiony dworzec im. Michała Spisaka — miejsca, które prawdopodobnie wejdą w program jubileuszu.

Dodatkowo na ponadstoletniej osi dziejów łatwo wskazać punkty, które warto odwiedzić podczas obchodów: historyczne budynki przy ul. 3 Maja, miejsca związane z górnictwem i hutnictwem oraz tereny rekreacyjne przy Pogorii i parku po wydobyciu kopalni Reden, dziś znanym jako Park Hallera.

Mieszkańcy mogą oczekiwać nie tylko wystaw i prelekcji, ale też spacerów szlakami przemysłowej pamięci i lokalnych opowieści. Przy planowaniu udziału w wydarzeniach warto mieć na uwadze, że w dniach świątecznych ruch w centrum i w okolicach muzeów może być zwiększony — warto wcześniej sprawdzić informacje o godzinach otwarcia i możliwościach parkowania, a także zainteresować się propozycjami edukacyjnymi dla dzieci i młodzieży.

na podstawie: UM Dąbrowa Górnicza.