18 sierpnia 1916 Dąbrowa Górnicza ma 109 lat — początki głębiej

18 sierpnia to dla Dąbrowy Górniczej nie tylko data w kalendarzu — to moment, gdy miasto formalnie narodziło się w 1916 roku, ale jego korzenie i historie mieszkańców sięgają dużo dalej. W jubileuszowy weekend zabrzmiał hejnał, zagrała Miejska Orkiestra Dęta, a w parku Zielona pojawił się świąteczny tort — sprawdź, co jeszcze kryje ponadstuletnia opowieść miasta.

• Świętuj Dąbrowę Górniczą: pamiętaj datę i miejsca ważne dla miasta
• Zobacz, kto budował samorząd i jak Dąbrowa Górnicza odzyskała władzę

Świętuj Dąbrowę Górniczą: pamiętaj datę i miejsca ważne dla miasta

Formalne nadanie praw miejskich nastąpiło 18 sierpnia 1916. Ten akt stał się kamieniem milowym w historii osady, choć sama miejscowość istniała i rozwijała się wcześniej — jej dzieje splatają się z historią regionu i kraju. W 1919 roku rada miejska przyjęła oficjalną nazwę Dąbrowa Górnicza, a w miejskim herbie zachowały się symbole nawiązujące do ziemi, górnictwa i polskości.

Obszar, który wtedy wchodził w skład miasta, odpowiada dziś znanym częściom miasta: centrum wraz z Hutą Bankową, Starą Dąbrową, Redenem i Staszicem. Te granice wyznaczały początkowy kształt samorządu, który od tamtej pory przechodził kolejne etapy rozwoju.

Zobacz, kto budował samorząd i jak Dąbrowa Górnicza odzyskała władzę

Miasto otrzymało prawa miejskie z rozkazu dowódcy armii austriackiej, co czyni ten przypadek nietypowym. W listopadzie 1918 roku ta sama armia została rozbrojona na miejscu przez młodych mieszkańców, działających w organizacjach niepodległościowych i w szeregach 12. Zagłębiowskiej Drużyny Harcerskiej.

W okresie przed 1914 rokiem, w granicach Królestwa Polskiego, nie funkcjonował samorząd w dzisiejszym rozumieniu — administracja opierała się na mianowanych urzędnikach. W praktyce wiele samorządowych kompetencji realizowały różne organizacje społeczne: stowarzyszenia, towarzystwa, spółdzielnie i resursy. W czasie wojny te struktury stanowiły zaplecze dla tworzących się oddolnych władz obywatelskich.

W efekcie, gdy w czasie wojennego zamieszania zaczęły powstawać komitety obywatelskie, ich członkowie często przechodzili do kierowniczych ról w nowo tworzącym się samorządzie miejskim. W Dąbrowie Górniczej do prominentnych postaci należeli: Edward Kosiński (pierwszy burmistrz miasta), dr Adam Piwowar (pierwszy prezydent wybrany w powszechnych wyborach, urzędujący od 1917 roku i powtórnie obejmujący władzę po przejęciu miasta przez odradzającą się Polskę) oraz Kazimierz Srokowski (naczelnik miejskiego wydziału skarbowego).

Wheraldyczne i symboliczne elementy miejskiej tożsamości — herb, flaga, sztandar i hejnał — łączą historię z teraźniejszością. Warto pamiętać, co reprezentują, bo to historia wpisana w codzienny krajobraz Dąbrowy Górniczej.

Z okazji 109. rocznicy nadania praw miejskich obchody odbyły się z udziałem mieszkańców: 17 sierpnia w parku Zielona wystąpiła Miejska Orkiestra Dęta, a na miejscu pojawił się jubileuszowy tort. To elementy miejskiego świętowania, które łączą pokolenia i przypominają o długiej, często zaskakującej historii naszego miasta.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o działalności komitetów obywatelskich w regionie, miejskie archiwa i publikacje lokalne zawierają szczegółowe materiały na ten temat — warto z nich skorzystać, by lepiej poznać korzenie samorządności w Zagłębiu Dąbrowskim.

Na podstawie: Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej